Dạo gần đây trong group, rất nhiều bạn hỏi là làm sao để em cải thiện business mindset. Và đó cũng là một trong những điều mình thường nghe từ sinh viên, fresher và những người mới đi làm là các bạn ấy cảm thấy business mindset của mình còn yếu. Cảm giác này thường đi kèm với một sự mơ hồ nhất định. Các bạn biết mình thiếu điều gì đó, nhưng lại không thực sự biết business mindset là gì và nên cải thiện từ đâu.
Bản thân mình khi mới đi làm cũng từng gặp tình trạng tương tự. mình tập trung rất nhiều vào việc học chuyên môn, hoàn thành công việc được giao và cố gắng nâng cao kỹ năng kỹ thuật. Tuy nhiên, sau một thời gian, mình nhận ra rằng những người phát triển nhanh hơn không hẳn là những người giỏi chuyên môn nhất.
Họ là những người hiểu doanh nghiệp đang cố gắng đạt được điều gì và biết cách kết nối công việc của mình với mục tiêu đó.
Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực Data Analytics, đào tạo và phát triển nghề nghiệp, mình nhận thấy việc xây dựng business mindset có thể được nhìn dưới ba góc độ chính: hiểu cách doanh nghiệp tạo ra giá trị, hiểu cách doanh nghiệp vận hành và hiểu cách doanh nghiệp ra quyết định.
1. HIỂU DOANH NGHIỆP TẠO RA GIÁ TRỊ NHƯ THẾ NÀO?
Đây là điểm khởi đầu của mọi business mindset.
Rất nhiều bạn dành hàng trăm giờ để học công cụ nhưng lại chưa từng dành vài giờ để tìm hiểu khách hàng. Trong ngành Data Analytics, mình thường thấy mọi người tập trung vào SQL, Python hay Power BI, nhưng lại không thực sự hiểu khách hàng của doanh nghiệp là ai, họ đang gặp vấn đề gì và vì sao họ sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm hoặc dịch vụ mà công ty cung cấp.
Thực tế, doanh nghiệp không tồn tại vì công cụ. Doanh nghiệp tồn tại vì khả năng tạo ra giá trị cho khách hàng. Khi hiểu được khách hàng, hiểu được mô hình kinh doanh và hiểu được dòng doanh thu của doanh nghiệp, bạn sẽ bắt đầu nhìn công việc của mình dưới một góc độ khác. Một dashboard không còn đơn thuần là một dashboard. Một báo cáo không còn chỉ là một báo cáo. Chúng trở thành những công cụ hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định tốt hơn hoặc phục vụ khách hàng hiệu quả hơn.
Nếu muốn cải thiện business mindset ở khía cạnh này, mình nghĩ có ba việc rất đáng để thực hiện. Thứ nhất, hãy tìm cách trả lời rõ ràng công ty của bạn kiếm tiền bằng cách nào. Thứ hai, hãy dành thời gian tìm hiểu hành trình khách hàng từ lúc nhận biết đến khi ra quyết định mua hàng. Thứ ba, hãy đọc các case study doanh nghiệp với câu hỏi trung tâm: “Tại sao khách hàng lại lựa chọn doanh nghiệp này thay vì đối thủ?”.
Những nhóm kỹ năng nên rèn luyện
– Customer Understanding
– Business Model Analysis
– Market Research
– Industry Analysis
– Value Proposition Thinking
Mục tiêu không phải trở thành chuyên gia Marketing hay Strategy.
Mục tiêu là hiểu doanh nghiệp đang giải quyết vấn đề gì và kiếm tiền bằng cách nào.
2. HIỂU DOANH NGHIỆP VẬN HÀNH NHƯ THẾ NÀO?
Sau khi hiểu doanh nghiệp tạo ra giá trị, câu hỏi tiếp theo là giá trị đó được tạo ra thông qua hệ thống nào.
Đây là điểm mà nhiều sinh viên và người mới đi làm thường gặp khó khăn. Nguyên nhân không phải do họ thiếu năng lực mà vì môi trường học tập thường khiến mọi người quen suy nghĩ theo từng môn học hoặc từng chuyên môn riêng biệt. Trong khi đó, doanh nghiệp lại là một hệ thống bao gồm nhiều bộ phận liên kết chặt chẽ với nhau.
Ví dụ, khi doanh thu giảm, nguyên nhân có thể đến từ marketing thu hút sai khách hàng, đội sales có tỷ lệ chuyển đổi thấp, sản phẩm chưa đáp ứng nhu cầu thị trường hoặc tỷ lệ khách hàng quay lại đang giảm. Nếu chỉ nhìn từ góc độ chuyên môn của mình, rất dễ đưa ra những kết luận phiến diện.
Business mindset phát triển khi bạn bắt đầu nhìn thấy sự kết nối giữa các bộ phận và hiểu rằng mỗi chỉ số kinh doanh đều là kết quả của một chuỗi nguyên nhân phía sau. Đây cũng là lý do mình thường khuyến khích học viên chủ động tìm hiểu công việc của các phòng ban khác thay vì chỉ tập trung vào chuyên môn của mình.
Về mặt thực hành, hãy dành thời gian trò chuyện với đồng nghiệp ở các bộ phận khác để hiểu họ đang được đánh giá bằng KPI nào và đang gặp khó khăn gì. Nếu có cơ hội tham gia các cuộc họp liên phòng ban, hãy quan sát cách các nhóm phối hợp với nhau để giải quyết vấn đề. Ngoài ra, một bài tập rất hữu ích là thử vẽ sơ đồ vận hành của doanh nghiệp, từ lúc khách hàng biết đến công ty cho mình khi họ trở thành khách hàng trung thành. Chỉ riêng việc này cũng giúp bạn nhìn thấy bức tranh tổng thể rõ hơn rất nhiều.
Những nhóm kỹ năng nên rèn luyện
– Systems Thinking
– Process Thinking
– KPI & Metrics Understanding
– Cross-functional Collaboration
– Problem Solving
Business mindset bắt đầu trưởng thành khi bạn nhìn thấy mối quan hệ giữa các bộ phận thay vì từng bộ phận riêng lẻ.
3. HIỂU DOANH NGHIỆP RA QUYẾT ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?
Đây là cấp độ cao nhất của business mindset và cũng là nơi tạo ra sự khác biệt lớn giữa người thực thi tốt và người có tiềm năng quản lý.
Khi mới đi làm, chúng ta thường đánh giá các quyết định dựa trên góc nhìn cá nhân. Chúng ta dễ nghĩ rằng một giải pháp nào đó rõ ràng tốt hơn hoặc một dự án nào đó đáng lẽ không nên bị dừng lại. Tuy nhiên, càng có nhiều trải nghiệm, mình càng nhận ra rằng doanh nghiệp hiếm khi đứng trước lựa chọn giữa đúng và sai. Phần lớn các quyết định thực tế là sự đánh đổi giữa nhiều phương án đều có ưu điểm và nhược điểm riêng.
Một dự án có thể rất tiềm năng nhưng tiêu tốn quá nhiều nguồn lực. Một cơ hội tăng trưởng có thể hấp dẫn nhưng đi kèm mức độ rủi ro cao. Một quyết định tuyển thêm nhân sự có thể giúp tăng năng lực thực thi nhưng cũng làm tăng đáng kể áp lực chi phí. Những đánh đổi này là điều mà người chịu trách nhiệm kinh doanh phải cân nhắc mỗi ngày.
Vì vậy, nếu muốn phát triển business mindset nhanh hơn, hãy tập quan sát các quyết định của doanh nghiệp và cố gắng lý giải nguyên nhân phía sau. Khi công ty thay đổi chiến lược, ưu tiên một dự án mới hoặc dừng một sáng kiến đang triển khai, đừng chỉ nhìn vào kết quả. Hãy thử đặt câu hỏi: doanh nghiệp đang cố giải quyết vấn đề gì, họ đang cân nhắc những lựa chọn nào và họ đang đánh đổi điều gì để đưa ra quyết định đó.
Một bài tập mình đánh giá rất cao là xây dựng “decision journal” cho riêng mình. Mỗi tháng, hãy chọn một vài quyết định quan trọng trong công việc, ghi lại bối cảnh, các phương án có thể lựa chọn, lý do đưa ra quyết định và kết quả thực tế sau đó. Sau một thời gian, bạn sẽ nhận thấy khả năng suy nghĩ dưới góc độ quản lý và kinh doanh của mình cải thiện đáng kể.
Những nhóm kỹ năng nên rèn luyện
– Decision Making
– Prioritization
– Cost-Benefit Analysis
– Risk Assessment
– Strategic Thinking
Đây là những kỹ năng giúp bạn chuyển từ tư duy thực thi sang tư duy quản lý.
Kết luận
Nhiều người nghĩ business mindset là thứ chỉ xuất hiện sau nhiều năm kinh nghiệm. Theo mình, điều đó không hoàn toàn đúng. Kinh nghiệm giúp ích rất nhiều, nhưng bản thân số năm đi làm không tự động tạo ra business mindset.
Điều thực sự tạo ra khác biệt là mức độ chủ động tìm hiểu doanh nghiệp. Bạn có tò mò về khách hàng hay không. Bạn có quan tâm mình cách các phòng ban phối hợp với nhau hay không. Và bạn có cố gắng hiểu lý do đằng sau các quyết định kinh doanh hay không.
Nếu phải tóm tắt toàn bộ quá trình phát triển business mindset trong ba câu hỏi, mình sẽ chọn:
– Doanh nghiệp tạo ra giá trị như thế nào?
– Doanh nghiệp vận hành như thế nào?
– Doanh nghiệp ra quyết định như thế nào?
Càng trả lời được ba câu hỏi đó rõ ràng, bạn càng hiểu doanh nghiệp hơn. Và khi hiểu doanh nghiệp hơn, bạn sẽ không chỉ làm tốt công việc của mình mà còn biết cách tạo ra giá trị lớn hơn cho tổ chức và cho chính sự nghiệp của bản thân.
Cheers! 
—————————-
Nếu bạn quan tâm đến khóa coaching giúp bạn trở thành Data Analyst trong vòng 6-8 tháng thì tham khảo ngay lộ trình này: http://link.unigap.io/lo-trinh-hoc-data-analyst Hoàn tiền nếu không có offer.
Nếu bạn muốn học Phân tích dữ liệu để phục vụ công việc thì tham khảo lộ trình Khóa Power BI Mastery: http://link.unigap.io/powerbi-mastery
Thành thạo Power BI sau 2 tháng, học ~ 2 giờ mỗi ngày, 18 buổi training, có 4 projects để luyện tập, áp dụng tư duy Design Thinking vào phân tích dữ liệu.
